Ile drzemek powinno mieć dziecko? Liczby według wieku

Ile drzemek powinno mieć dziecko? To jedno z pytań, które słyszę od rodziców najczęściej. Zaraz po tym czy to normalne, że śpi tylko pół godziny?

Dlatego przygotowałam konkretne widełki liczby drzemek i snu w ciągu dnia dla każdego wieku. A potem coś, czego w tabelach zwykle nie ma: jak poznać, że Twój maluszek jest gotowy, żeby z jednej drzemki zrezygnować.

Zanim zaczniemy. Pamiętaj, że wszystkie liczby w tym wpisie są uśrednione. Każde dziecko ma własne tempo i własną potrzebę snu.

Co znajdziesz w tym wpisie:

Od czego zależy liczba drzemek dziecka?

Ile drzemek i ile snu w ciągu dnia? Tabela według wieku

Sen noworodka – dlaczego nie ma jednego harmonogramu?

Trzy momenty, w których dziecko zmienia liczbę drzemek

Jak drzemki w dzień wpływają na sen w nocy?

Dlaczego drzemki mają znaczenie dla rozwoju dziecka?

Kiedy liczby przestają być ważne? Sygnały, które warto skonsultować

Od czego zależy liczba drzemek dziecka?

Liczba drzemek dziecka zależy przede wszystkim od jego wieku. A dokładniej – od dojrzałości układu nerwowego.

Noworodek nie potrafi jeszcze długo czuwać. Jego mózg "męczy się" bodźcami po kilkudziesięciu minutach i domaga się snu. Z każdym miesiącem czas aktywności między drzemkami się wydłuża, a drzemek jest coraz mniej.

Rytm dobowy nie jest dany od urodzenia – dziecko dopiero go buduje. W okresie noworodkowym maluch nie odróżnia dnia od nocy. A z badań wynika, że wyraźne rytmy snu i czuwania zaczynają się kształtować po około 2. miesiącu życia.

Drugi czynnik to temperament. Są dzieci, które przy tej samej liczbie godzin snu funkcjonują świetnie, i takie, które przy identycznej ilości są rozdrażnione.

Dlatego liczba drzemek w ciągu dnia to zawsze widełki, nie jedna "prawidłowa" wartość. Większość dzieci mieści się w przedziałach z tabeli poniżej. Ale jeśli Twoje z niej wystaje, to jeszcze nie znaczy, że coś jest nie tak.

Ile drzemek i ile snu w ciągu dnia? Tabela według wieku

Poniżej zebrałam orientacyjne liczby dla wieku od narodzin do ok. 5. roku życia. Zwróć uwagę, że wszystkie są podane jako przedziały.

Skąd rozrzut w przedziale 4–6 miesięcy? Bo to właśnie wtedy większość dzieci zaczyna gubić drzemki. Jedno półroczne dziecko będzie miało jeszcze cztery krótkie, inne już dwie dłuższe.

Sen w dzień to tylko część układanki – liczy się suma snu na dobę, razem z nocą. Według aktualnych rekomendacji lekarzy noworodek potrzebuje ok. 14–17 godzin snu na dobę, dziecko w wieku 4–12 miesięcy potrzebuje łącznie ok. 12–16 godzin snu na dobę, w wieku 1–2 lat ok. 11–14 godzin, a w wieku 3–5 lat ok. 10–13 godzin. Szczegółowo rozpisałam to w osobnym wpisie: ile godzin powinno spać dziecko.

Sen noworodka – dlaczego nie ma jednego harmonogramu?

Jeśli masz w domu noworodka i próbujesz ułożyć mu plan dnia – zdejmij z siebie tę presję. W pierwszych miesiącach żaden harmonogram snu jeszcze nie działa.

Sen noworodków jest często przerywany i to zupełnie normalne fizjologicznie. Cykl snu maluszka jest krótki, a spora jego część to sen płytki, aktywny. Dziecko budzi się na karmienie, na przewinięcie, czasem bez wyraźnego powodu.

W okresie noworodkowym drzemki są krótkie i częste, a ich długość waha się od kilkudziesięciu minut do kilku godzin. Nie ma w tym jeszcze żadnej regularności i nie musi być.

Co możesz zrobić w tym czasie? Niewiele, ale to nic złego :)

• w dzień nie wyciszaj domu na siłę – zwykłe odgłosy i światło pomagają dziecku uczyć się, że to pora aktywności,

• wieczorem przygaś światło i wycisz zabawy,

• zadbaj o bezpieczne miejsce do spania – spisałam to w osobnym wpisie o zasadach bezpiecznego snu niemowlaka.

Delikatne rutyny (ta sama kolejność: kąpiel, karmienie, sen) możesz zacząć wprowadzać około 2.–3. miesiąca. Wcześniej po prostu obserwuj i odpowiadaj na potrzeby.

Trzy momenty, w których dziecko zmienia liczbę drzemek

To jest sekcja, której zwykle brakuje w tabelach. Bo tabela mówi "ile", ale nie mówi "kiedy zmienić".

Z mojego doświadczenia najtrudniejsze dla rodziców nie są same drzemki. Najtrudniejsze są przejścia między ich liczbą. Dziecko "wisi" wtedy między dwoma etapami: jedna drzemka to za mało, dwie to za dużo.

Podane niżej miesiące to orientacja, nie termin. Patrz na dziecko, nie na kalendarz.

Z trzech na dwie drzemki (ok. 7.–9. miesiąca)

Po czym poznać gotowość?

• trzecia, popołudniowa drzemka robi się coraz krótsza albo maluch w ogóle nie chce w nią wejść,

• po tej drzemce wieczorne zasypianie przesuwa się i wydłuża,

• rano dziecko budzi się wypoczęte mimo tego, że "zgubiło" jedną drzemkę.

Co robić, gdy dziecko wisi między etapami? Zamiast walczyć o trzecią drzemkę, przesuń wieczorne zasypianie odrobinę wcześniej. Dzień z dwiema drzemkami i wcześniejszą nocą bywa łatwiejszy niż dzień z trzema i późną.

Z dwóch na jedną (ok. 12.–18. miesiąca)

To przejście trwa zwykle najdłużej i bywa najbardziej kręte. Przez kilka tygodni dziecko może mieć raz jedną, raz dwie drzemki – i to jest w porządku.

Sygnały gotowości:

• maluch wytrzymuje bez marudzenia ok. 5–6 godzin aktywności,

• poranna drzemka "wypycha" popołudniową albo odwrotnie,

• dwie drzemki kończą się tak późno, że noc się rozjeżdża.

W okresie przejściowym często sprawdza się jedna drzemka w środku dnia, trochę dłuższa niż dotychczasowe. Jeśli tego dnia poszło ciężko – wcześniejsza noc zamiast dodatkowej drzemki.

Koniec drzemek (3–5 lat)

Do jakiego wieku dziecko powinno mieć drzemki? Większość dzieci rezygnuje z nich między 3. a 5. rokiem życia. Niektóre przedszkolaki potrzebują drzemki jeszcze długo, inne żegnają się z nią wcześniej.

Kiedy dziecko nie powinno mieć drzemek? Wtedy, gdy drzemka realnie utrudnia zasypianie w nocy. Jeśli po popołudniowej drzemce maluch kładzie się o 22 i budzi rozdrażniony, to znak, że dzienny sen przestaje mu służyć.

Dobry etap pośredni to "cicha przerwa": leżenie z książeczką bez wymogu zaśnięcia. Dziecko odpoczywa, a Ty nie walczysz o sen, którego już nie potrzebuje.

Jak drzemki w dzień wpływają na sen w nocy?

Sen w dzień i w nocy to jedno naczynie. Za dużo snu w dzień – noc się skraca. Za mało – dziecko idzie spać przemęczone i budzi się częściej.

Dla porównania: niemowlę w wieku 2–6 miesięcy przesypia w nocy ciągiem zwykle ok. 4–6 godzin, a w drugim półroczu ten najdłuższy blok wydłuża się do ok. 6–8 godzin. To wciąż nie jest "przespana noc" w dorosłym rozumieniu i nie musi być.

Stałe pory drzemek i zasypiania pomagają bardziej niż idealna liczba godzin. Regularne drzemki o podobnej porze każdego dnia porządkują rytm dobowy dziecka – a przy okazji dają Ci przewidywalność.

Większość małych dzieci naturalnie zasypia wieczorem, zwykle między 19 a 21. Nie jest to sztywna zasada, tylko pora, w którą wpisuje się rytm większości maluchów.

Jeśli noce są trudne, sprawdź, dlaczego dziecko nie śpi w nocy – często przyczyna leży właśnie w rozkładzie dnia.

Czy wybudzać dziecko z drzemki?

Czy wybudzanie dziecka z drzemki to zawsze zły pomysł? Nie. To zależy od wieku i pory dnia.

• Noworodka wybudzamy tylko na karmienie, jeśli zaleci to lekarz. Poza tym: śpi, ile chce.

• Niemowlaka po 4.–6. miesiącu czasem warto delikatnie obudzić, gdy drzemka popołudniowa ciągnie się do wieczora i "zjada" noc.

• Roczniaka i starsze dziecko – tak, jeśli drzemka kończy się na tyle późno, że zasypianie wieczorne regularnie się opóźnia.

Zasada jest prosta: zbyt późna drzemka popołudniowa to najczęstszy sprawca późnej nocy.

Dlaczego drzemki mają znaczenie dla rozwoju dziecka?

Drzemka to nie "strata czasu na zabawę". W czasie snu mózg maluszka porządkuje to, czego doświadczył.

Badania pokazują, że u niemowląt w wieku 6 i 12 miesięcy drzemka trwająca co najmniej 30 minut w ciągu kilku godzin po nauce pomaga utrwalić nowe umiejętności. U przedszkolaków drzemka w środku dnia również wspiera zapamiętywanie tego, czego nauczyły się rano.

Mówiąc prościej: wyspane dziecko lepiej się uczy, lepiej reguluje emocje i łatwiej znosi bodźce. Widzę to na sali codziennie – niewyspany maluch nie ma siły na ćwiczenia ani zabawę.

Dla zdrowego snu w dzień liczy się też jakość, nie tylko liczba drzemek. Odpowiednie warunki snu to zaciemnione, wywietrzone pomieszczenie, komfortowa temperatura i płaskie, stabilne podłoże.

Z mojej perspektywy fizjoterapeutki najważniejsze jest to, na czym dziecko śpi. Dlatego współtworzyłam z Rücken materac FizjoMommy Baby – dwustronny, z twardszą stroną dla starszego malucha i przewiewnym pokrowcem. Powstał z myślą o dzieciach od narodzin do 3. roku życia, czyli dokładnie na cały okres drzemek.

Jeśli jednak Twój maluch "przeprowadził się" już do większego łóżka, zobacz materac FizjoMommy Junior!

Kiedy liczby przestają być ważne? Sygnały, które warto skonsultować

Tabela jest punktem wyjścia. Najważniejszym wskaźnikiem jest zawsze zachowanie Twojego dziecka.

Jak sprawdzić, czy maluch dosypia? Zamiast liczyć godziny, obserwuj:

• czy budzi się z drzemek i rano w miarę pogodny,

• czy wytrzymuje czas aktywności bez ciągłego marudzenia,

• czy wieczorem zasypia w rozsądnym czasie, bez godzinnej walki,

• czy pobudki w nocy nie nasilają się z tygodnia na tydzień.

Jeśli odpowiedzi to "raczej tak" – Twoje dziecko śpi dobrze, nawet jeśli w tabeli wystaje o jedną drzemkę.

Warto skonsultować się z pediatrą lub fizjoterapeutą dziecięcym, gdy:

• dziecko od tygodni ma poważne problemy z zasypianiem mimo stałych pór i dobrych warunków,

• śpi wyraźnie mniej lub więcej niż rówieśnicy i jednocześnie słabo je lub jest apatyczne,

• podczas snu wyraźnie chrapie, ma przerwy w oddychaniu albo śpi tylko w jednej pozycji,

• jest stale rozdrażnione, prężące się, trudne do uspokojenia, a sen nie przynosi ulgi.

To nie są powody do paniki, ale są powodem, żeby ktoś obejrzał dziecko na żywo. Diagnozy z tabeli ani z internetu nie postawimy.

Każde dziecko rozwija się we własnym tempie i ma własne potrzeby snu. Daj mu czas, obserwuj, dopasowuj – a liczby traktuj jako mapę, nie jako egzamin.

Jeśli szukasz materaca, który przetrwa cały etap drzemek od noworodka do przedszkolaka, zajrzyj do materacy dla dzieci na Fizjomaterace.pl – to produkty, które sama zaprojektowałam z myślą o najmłodszych.

Źródła:

1. Rivkees S.A., Developing Circadian Rhythmicity in Infants, "Pediatrics" 2003, 112(2), s. 373–381

2. Paruthi S., Brooks L.J., D'Ambrosio C. i in., Recommended Amount of Sleep for Pediatric Populations: A Consensus Statement of the American Academy of Sleep Medicine, "Journal of Clinical Sleep Medicine" 2016, 12(6), s. 785–786

3. Seehagen S., Konrad C., Herbert J.S., Schneider S., Timely sleep facilitates declarative memory consolidation in infants, "Proceedings of the National Academy of Sciences" 2015, 112(5), s. 1625–1629

4. Kurdziel L., Duclos K., Spencer R.M.C., Sleep spindles in midday naps enhance learning in preschool children, "Proceedings of the National Academy of Sciences" 2013, 110(43), s. 17267–17272

5. Hirshkowitz M., Whiton K., Albert S.M. i in., National Sleep Foundation's sleep time duration recommendations: methodology and results summary, "Sleep Health" 2015, 1(1), s. 40–43